هفتمین قسمت پادکست رصدخانه؛ نقش تراشههای میکروفلویدیک در تشخیص سرطان
هفتمین قسمت از پادکست رصدخانه با موضوع بررسی نقش تراشههای میکروفلویدیک در حوزه سرطان و دستاوردهای مهمت تونر، برگزیده ششمین جایزه مصطفی (ص) در این زمینه به علاقهمندان عرضه شد.
به گزارش ستاد ارتباطات و ترویج بنیاد علم و فناوری مصطفی (ص)، شنوندگان این قسمت از پادکست رصدخانه ابتدا با مفهوم تراشه میکروفلویدیک آشنا میشوند. تراشه میکروفلویدیک فناوری نوینی است که میتواند در تشخیص دقیقتر سرطان و ردیابی سلولهای توموری در گردش (CTC) نقش مؤثری ایفا کند.
این تراشه مانند یک میانبر برای آزمایش خون، اساس این فناوری بر حجم خیلی کم سیالات در حد میلیلیتر و نانولیتر و اهمیت این تراشهها در تفاوت قابل توجه رفتار جریان سیالات در مقیاس ریز یا میکرو در مقایسه با مقیاس بزرگ یا ماکرو است. در حجمهای خیلی کم، گرانش، ناچیز و اما کشش سطحی مهمتر میشود. جریان سیال از حالت آشوبی به جریان منظم و لایهای تبدیل میشود. همین ویژگیها به ما امکان میدهد سیال را بهتر کنترل کنیم.
این تراشهها کاربردهای بیشتری هم دارند؛ مثل جداسازی مواردی نادر در خون. این تراشهها انتخابگرهای خوبی هستند و مهندسها، زیستشناس و پزشکها تاکنون از این ویژگیها بهخوبی استفاده کردهاند.
در ادامه این پادکست شنوندگان با شیوه استفاده مهمت تونر برگزیده ششمین جایزه مصطفی (ص) (2025/ 1404) از این تراشهها آشنا میشود. وی از این فناوری برای جداسازی سلولهای CTC که به ازای هر یک میلیارد گلبول قرمز تنها یک عدد از این سلولها وجود دارد، استفاده کرده است.
مهمت تونر با طراحی نوعی تراشه میکروفلویدیک به نام CTC-chip تعداد CTC های جداشده با این تراشه را از 5 تا 1281 سلول در میلیلیتر افزایش داد.
تراشههای میکروفلویدیک و فناوریهایی مثل CTC-chip، فقط ابزارهای آزمایشگاهی نیستند؛ بلکه انتخابهایی برای تشخیص زودتر و درمان مؤثرتر به شمار میآیند. شاید هنوز این فناوریها به زندگی روزمره وارد نشده باشد، اما هر قدمی که در مسیر توسعه آنها برداشته میشود، راهی برای تشخیص بهتر و سریعتر سرطان و ارزشمند است.
پادکست رصدخانه که به معرفی دانشمندان و دستاوردهای بزرگ علمی می پردازد یکی از بسترهای انتشار رصدخانه بنیاد علم و فناوری مصطفی (ص) است که به دو زبان فارسی و انگلیسی فعالیت می کند.
